جدول واکسیناسیون گربه و بچه‌گربه؛ واکسن سه‌گانه، هاری و مراقبت‌های مهم

واکسیناسیون گربه و بچه گربه
فهرست مطالب۲۹ عنوان

اگر به‌تازگی یک بچه‌گربه را به خانه آورده‌اید، احتمالاً سؤال‌های زیادی درباره واکسیناسیون او دارید.

اولین واکسن گربه از چه سنی شروع می‌شود؟ واکسن سه‌گانه شامل چه بیماری‌هایی است؟ آیا گربه‌ای که هرگز از خانه خارج نمی‌شود هم باید واکسینه شود؟

پاسخ این پرسش‌ها به سن، سابقه واکسیناسیون، شرایط زندگی، وضعیت سلامتی و احتمال تماس با عوامل بیماری‌زا بستگی دارد.

در این راهنمای اختصاصی پتی‌بو، با برنامه عمومی واکسیناسیون گربه‌ها از دوران بچه‌گربگی تا بزرگسالی آشنا می‌شوید و یاد می‌گیرید چه اطلاعاتی را پیش از مراجعه به دامپزشک آماده کنید.

توجه: این مطلب برای آموزش عمومی تهیه شده است. انتخاب واکسن، نوع فرآورده و زمان تزریق باید با نظر دامپزشک انجام شود.

اولین واکسن بچه‌گربه از چند هفتگی شروع می‌شود؟

بر اساس راهنمای جهانی WSAVA 2024، واکسیناسیون اصلی بچه‌گربه‌ها معمولاً از ۶ تا ۸ هفتگی آغاز می‌شود.

دوزهای بعدی با فاصله ۲ تا ۴ هفته ادامه پیدا می‌کنند و آخرین دوز مجموعه اولیه باید در ۱۶ هفتگی یا پس از آن تزریق شود.

علت تکرار واکسن‌ها، وجود پادتن‌های مادری است.

بچه‌گربه‌ها در ابتدای زندگی مقداری محافظت ایمنی از مادر دریافت می‌کنند؛ اما این پادتن‌ها ممکن است مانع پاسخ مناسب به واکسن شوند.

به همین دلیل، دریافت یک دوز واکسن در سن پایین لزوماً به معنی کامل شدن واکسیناسیون نیست.

جدول واکسیناسیون گربه و بچه‌گربه

سن گربهبرنامه عمومینکته مهم
۶ تا ۸ هفتگیشروع واکسن اصلی سه‌گانهپس از بررسی وضعیت سلامت
۹ تا ۱۲ هفتگیادامه دوزهای اصلیبا توجه به تاریخ دوز اول
۱۲ تا ۱۶ هفتگیادامه مجموعه اولیهرعایت فاصله مناسب
۱۶ هفتگی یا بیشترآخرین دوز اولیهاهمیت کاهش اثر پادتن‌های مادری
حدود ۲۶ هفتگی یا بعد از آندوز تکمیلی، طبق برنامه دامپزشکمطابق توصیه WSAVA
بزرگسالییادآوری واکسن‌های لازمبر اساس خطر مواجهه و نوع واکسن

در شرایطی که خطر بیماری‌های عفونی بالا باشد، دامپزشک ممکن است برنامه اولیه را تا ۲۰ هفتگی ادامه دهد.

این جدول مخصوص واکسن‌های اصلی است. برنامه واکسن هاری و FeLV به شکل جداگانه تعیین می‌شود.

واکسن سه‌گانه گربه چیست و از چه بیماری‌هایی محافظت می‌کند؟

واکسن سه‌گانه گربه که معمولاً با نام FVRCP شناخته می‌شود، برای ایجاد محافظت در برابر سه عامل بیماری‌زای مهم استفاده می‌شود.

پان‌لوکوپنی گربه (FPV)

پان‌لوکوپنی یک بیماری ویروسی جدی است که می‌تواند به‌ویژه برای بچه‌گربه‌ها خطرناک باشد.

علائمی مانند بی‌حالی، استفراغ، کاهش اشتها و مشکلات شدید گوارشی ممکن است در گربه مبتلا مشاهده شوند.

واکسیناسیون اصلی یکی از روش‌های مؤثر پیشگیری از این بیماری است.

هرپس‌ویروس گربه (FHV-1)

هرپس‌ویروس یکی از عوامل مهم عفونت‌های تنفسی و چشمی در گربه‌هاست.

عطسه، ترشحات چشم و بینی و التهاب چشم از جمله علائمی هستند که ممکن است با این عفونت همراه باشند.

کلسی‌ویروس گربه (FCV)

کلسی‌ویروس نیز می‌تواند باعث بیماری‌های تنفسی و مشکلات دهانی، از جمله زخم‌های دهانی، شود.

برخلاف تصور بعضی صاحبان گربه‌ها، دریافت واکسن سه‌گانه به معنی جلوگیری قطعی از تمام عفونت‌های تنفسی نیست.

واکسن‌ها می‌توانند خطر و شدت بیماری را کاهش دهند، اما میزان محافظت برای تمام عوامل و گونه‌های ویروس یکسان نیست.

آیا گربه‌ای که همیشه در خانه است به واکسن نیاز دارد؟

این یکی از مهم‌ترین پرسش‌های صاحبان گربه‌هاست.

ممکن است تصور کنید اگر گربه شما هرگز از خانه خارج نمی‌شود و با گربه دیگری تماس ندارد، به هیچ واکسنی نیاز نخواهد داشت.

اما زندگی در خانه به‌تنهایی دلیلی برای کنار گذاشتن تمام واکسن‌های اصلی نیست.

برای مثال، گربه ممکن است برای معاینه یا درمان به کلینیک مراجعه کند، به‌طور اتفاقی از خانه خارج شود یا در آینده با حیوان دیگری تماس پیدا کند.

راهنمای WSAVA واکسن‌های مربوط به پان‌لوکوپنی، هرپس‌ویروس و کلسی‌ویروس را برای گربه‌ها در سراسر جهان اصلی می‌داند.

بااین‌حال، میزان تماس با سایر گربه‌ها می‌تواند بر برنامه یادآوری و نیاز به بعضی واکسن‌های دیگر تأثیر بگذارد.

پس بهتر است میان «واکسیناسیون ضروری» و «واکسیناسیون وابسته به خطر» تفاوت قائل شویم.

واکسن FeLV گربه چیست و چه زمانی اهمیت دارد؟

FeLV یا ویروس لوسمی گربه می‌تواند بر سیستم ایمنی و سلامت عمومی حیوان تأثیر جدی بگذارد.

یکی از نکات مهم این است که ضرورت واکسیناسیون FeLV برای تمام گربه‌های بالغ یکسان نیست.

راهنمای AAHA/AAFP 2020 واکسن FeLV را برای گربه‌های زیر یک سال جزو واکسن‌های اصلی معرفی می‌کند.

راهنمای WSAVA 2024 نیز در مناطقی که FeLV شیوع یا اهمیت قابل‌توجهی دارد، واکسیناسیون گربه‌های جوان و گربه‌های بالغ در معرض خطر را توصیه می‌کند.

کدام گربه‌ها ممکن است بیشتر در معرض خطر باشند؟

  • گربه‌هایی که به فضای بیرون دسترسی دارند.
  • گربه‌هایی که با حیوانات دارای وضعیت FeLV نامشخص زندگی می‌کنند.
  • گربه‌هایی که ممکن است با گربه‌های آلوده تماس نزدیک داشته باشند.
  • گربه‌های تازه‌وارد به خانه‌های چندگربه‌ای، تا زمانی که وضعیت سلامت آن‌ها بررسی نشده است.

برنامه اولیه FeLV چگونه است؟

در صورت تشخیص نیاز به این واکسن، برنامه اولیه معمولاً شامل دو دوز با فاصله ۳ تا ۴ هفته است و ممکن است از حدود ۸ هفتگی شروع شود.

در گربه‌های نیازمند محافظت، زمان یادآوری بعدی به نوع فرآورده و میزان خطر مواجهه بستگی دارد.

پیش از واکسیناسیون FeLV، باید وضعیت عفونت گربه با آزمایش مناسب مشخص شود. واکسن FeLV برای درمان گربه‌ای که از قبل آلوده است کاربرد ندارد.

در مورد ضرورت این واکسن برای گربه خود و شرایط بیماری در منطقه زندگی‌تان با دامپزشک مشورت کنید.

واکسن هاری گربه؛ آیا برای گربه خانگی هم مهم است؟

هاری بیماری خطرناکی است که می‌تواند از حیوان آلوده به انسان منتقل شود.

در مناطق درگیر هاری، واکسیناسیون این بیماری برای گربه‌ها نیز اهمیت دارد.

زمان نخستین دوز و فاصله یادآوری بر اساس فرآورده، ضوابط محلی و توصیه دامپزشک مشخص می‌شود.

برای گربه‌هایی که قرار است به کشور دیگری سفر کنند، ممکن است ارائه مدارک واکسیناسیون و رعایت الزامات کشور مقصد ضروری باشد.

از آنجا که مقررات و فرآورده‌های موجود ممکن است متفاوت باشند، نباید یک برنامه ثابت بین‌المللی را بدون بررسی به تمام گربه‌های ایران تعمیم داد.

اگر گربه بالغی را به سرپرستی بگیریم و سابقه واکسن نداشته باشد چه کنیم؟

فرض کنید یک گربه بالغ را از خیابان یا یک مرکز واگذاری به خانه آورده‌اید.

هیچ کارت واکسنی در اختیار ندارید و نمی‌دانید آیا قبلاً واکسن دریافت کرده است یا خیر.

در این شرایط، اولین اقدام مناسب، معاینه دامپزشکی و ارزیابی وضعیت سلامت است.

برای واکسن‌های ترکیبی اصلی، برنامه گربه بالغ با برنامه بچه‌گربه تفاوت دارد.

راهنمای WSAVA برای گربه‌های بالغی که سابقه واکسن مشخصی ندارند، معمولاً دو دوز واکسن ترکیبی اصلی با فاصله ۲ تا ۴ هفته را توصیه می‌کند؛ هرچند نوع فرآورده می‌تواند بر برنامه تأثیر بگذارد.

همچنین در صورت ورود گربه جدید به خانه‌ای که گربه دیگری در آن زندگی می‌کند، بررسی خطر بیماری‌های عفونی و نحوه آشنایی تدریجی حیوانات اهمیت دارد.

چرا برنامه واکسن گربه‌ها در بزرگسالی متفاوت است؟

بعضی واکسن‌ها می‌توانند محافظت طولانی‌مدتی ایجاد کنند، درحالی‌که میزان محافظت و برنامه یادآوری برخی دیگر به شرایط تماس با بیماری وابسته است.

برای گربه‌های کم‌خطر، راهنمای WSAVA فاصله‌های طولانی‌تر برای واکسن‌های اصلی ترکیبی را پس از تکمیل برنامه اولیه در نظر می‌گیرد.

در گربه‌های پرخطر، ممکن است یادآوری برخی اجزای واکسن با فاصله کوتاه‌تری لازم باشد.

بنابراین، عبارت «تمام گربه‌ها باید هر سال تمام واکسن‌ها را دریافت کنند» توصیه دقیقی نیست.

بهتر است در هر معاینه دوره‌ای، سابقه واکسن و تغییرات سبک زندگی گربه بررسی شود.

مراقبت بعد از واکسیناسیون گربه

پس از واکسن، ممکن است گربه برای مدت کوتاهی بی‌حال شود، اشتهای کمتری داشته باشد یا در محل تزریق احساس ناراحتی کند.

این واکنش‌ها معمولاً خفیف و گذرا هستند.

اما علائمی مانند دشواری تنفس، تورم صورت، ضعف شدید یا افتادن ناگهانی نیازمند رسیدگی فوری دامپزشکی‌اند.

اگر گربه پس از واکسن دچار علائم غیرعادی شد، آن‌ها را ثبت کنید و با دامپزشک در میان بگذارید.

یک نکته اختصاصی درباره محل تزریق واکسن در گربه‌ها

در گربه‌ها، بررسی توده یا تورم محل تزریق اهمیت خاصی دارد.

راهنمای AAHA/AAFP از قاعده ۳-۲-۱ برای ارزیابی توده‌های محل تزریق یاد می‌کند.

اگر توده‌ای در محل تزریق:

  • پس از سه ماه همچنان وجود داشته باشد؛
  • قطر آن بیشتر از دو سانتی‌متر باشد؛
  • یا یک ماه پس از تزریق در حال بزرگ‌تر شدن باشد؛

باید توسط دامپزشک بررسی شود؛ این معیارها می‌توانند نیاز به نمونه‌برداری تشخیصی را مطرح کنند.

این موضوع به معنی شایع بودن عوارض جدی نیست. بلکه نشان می‌دهد ثبت محل تزریق و پیگیری تغییرات غیرطبیعی اهمیت دارد.

واکسیناسیون همچنان یکی از اقدامات اساسی پیشگیری از بیماری‌های عفونی گربه‌هاست.

سه سناریوی کاربردی برای صاحبان گربه‌ها

سناریوی اول: بچه‌گربه‌ای که در ۸ و ۱۲ هفتگی واکسن زده است

نباید صرفاً به دلیل دریافت دو نوبت واکسن، برنامه او را کامل فرض کنید.

دوز ۱۶ هفتگی یا بعد از آن اهمیت زیادی دارد.

سناریوی دوم: گربه بالغی که همیشه در خانه بوده است

توصیه نمی‌شود تمام واکسن‌ها را بدون بررسی حذف کنید.

واکسن‌های اصلی و سابقه قبلی باید بررسی شوند، اما نیاز به واکسن‌های وابسته به خطر ممکن است با گربه‌ای که بیرون می‌رود متفاوت باشد.

سناریوی سوم: گربه‌ای که قرار است به پانسیون برود

در این شرایط باید احتمال تماس با سایر حیوانات، سابقه واکسن و شرایط پذیرش پانسیون بررسی شود.

بهتر است پیش از موعد سفر، درباره نیاز به یادآوری واکسن و زمان مناسب آن با دامپزشک هماهنگ کنید.

چک‌لیست واکسیناسیون گربه در پتیبو

برای ثبت اطلاعات و آماده شدن برای مراجعه، جدول زیر را تکمیل کنید.

اطلاعاتوضعیت
سن گربه—
تاریخ آخرین واکسن سه‌گانه—
سابقه واکسن هاری—
وضعیت آزمایش FeLV، در صورت نیاز—
سابقه حساسیت به واکسن—
تاریخ نوبت بعدی—
محل تزریق واکسن—
نام مرکز دامپزشکی—

این اطلاعات می‌توانند در معاینات آینده و هنگام تغییر دامپزشک نیز مفید باشند.

پرسش و پاسخ

سؤالات متداول درباره واکسیناسیون گربه

واکسن سه‌گانه گربه از چند هفتگی تزریق می‌شود؟

معمولاً از ۶ تا ۸ هفتگی شروع می‌شود و بر اساس برنامه دامپزشک تا حداقل ۱۶ هفتگی ادامه پیدا می‌کند.

آیا واکسن سه‌گانه گربه همان واکسن هاری است؟

خیر. واکسن سه‌گانه برای سه عامل بیماری‌زای اصلی گربه طراحی شده است؛ واکسن هاری موضوع جداگانه‌ای است.

آیا گربه خانگی به واکسن FeLV نیاز دارد؟

این موضوع به سن، خطر تماس، وضعیت سایر گربه‌های خانه و شرایط منطقه بستگی دارد. در گربه‌های جوان، اهمیت واکسیناسیون FeLV بیشتر است.

آیا گربه بعد از واکسن ممکن است اشتهای کمتری داشته باشد؟

بله، کاهش موقت اشتها می‌تواند رخ دهد. اگر ادامه پیدا کند یا با علائم شدید همراه باشد، با دامپزشک تماس بگیرید.

اگر واکسن گربه به تأخیر بیفتد، باید همه دوزها را تکرار کرد؟

نه لزوماً. تصمیم به نوع واکسن و فاصله گذشته از آخرین دوز بستگی دارد.

آیا واکسیناسیون برای گربه مسن ضروری است؟

سن بالا به‌تنهایی دلیل حذف واکسن نیست. برنامه باید بر اساس وضعیت سلامت، سابقه واکسن و میزان خطر تنظیم شود.

جمع‌بندی: واکسیناسیون گربه فقط به سن وابسته نیست

واکسیناسیون گربه‌ها از مهم‌ترین اقدامات پیشگیری از بعضی بیماری‌های عفونی است؛ اما برنامه مناسب برای همه حیوانات یکسان نیست.

در کنار سن، باید به سابقه واکسیناسیون، محیط زندگی، تماس با سایر گربه‌ها و وضعیت سلامت نیز توجه کرد.

برای بررسی اصول مشترک واکسن سگ و گربه، می‌توانید راهنمای جامع واکسیناسیون حیوانات خانگی در پتی‌بو را مطالعه کنید.

همچنین برای جست‌وجوی دامپزشکان و مراکز خدمات دامپزشکی، می‌توانید از وب‌سایت پتیبو استفاده کنید و پیش از مراجعه، خدمات موردنیاز گربه خود را از مرکز تأیید کنید.


منابع علمی

۱. WSAVA — 2024 Vaccination Guidelines for Dogs and Cats

۲. AAHA/AAFP — 2020 Feline Vaccination Guidelines

۳. AAHA — Core Vaccines for Pet Cats

۴. AAHA — Adverse Postvaccination Reactions

یادداشت علمی: این مطلب برای آموزش عمومی نوشته شده است. اطلاعات مربوط به نوع واکسن، برنامه محلی، دسترسی به فرآورده‌ها و شرایط سلامت هر گربه باید پیش از انتشار و استفاده عملی توسط دامپزشک بررسی شود.